Nghĩa của câu “Chuột chạy cùng sào…”

Định dạng bài viết: Tiêu chuẩn

Ảnh nhặt từ Google.

Chu Mộng Long: Anh Đặng Tiến (Đại học Thái Nguyên) phải viết một bài giải thích cái sự chọc ngoáy của ai đó, rằng có phải ngày xưa thầy thuộc loại “chuột chạy cùng sào mới vào sư phạm”?

Anh ấy tự ái và phải mất thời gian “khoe” thành tích học tập của mình.

Về nghĩa của câu “Chuột chạy cùng sào mới vào sư phạm”, tôi giải thích gọn thế này.

– Thời trước đổi mới, thi đỗ vào đại học, trong đó có ngành sư phạm, nói chung là rất khó. Cả khóa thường chỉ có vài ba người đỗ đại học chính thức (hồi đó còn có đỗ dự bị). Thành phần thi đỗ đại học hiển nhiên thuộc diện học lực đứng đầu. Trừ con liệt sĩ được ưu tiên!

– Câu “chuột chạy cùng sào mới vào sư phạm” có từ thời đó, nhưng không mang nghĩa là học dốt mới làm thầy. Đơn giản là bởi cái nghề giáo mặc dù được dán câu khẩu hiệu là “nghề cao quý nhất trong những nghề cao quý”, nhưng lại là nghề đói rách nhất. Đói rách thì bị xã hội xem thường. Cho nên thời đó ông thầy hay bị giễu cợt “thầy giáo là tháo giày”, “giáo chức là dứt (ăn) cháo”. “Chuột chạy cùng sào” là chuột đói không lối thoát, vì thầy giáo thời ấy chẳng có kế sinh nhai nào khác ngoài đồng lương ba cọc ba đồng. Một số thầy giáo tranh thủ làm thêm cái nghề của người vô học như cày ruộng, nuôi gà, nuôi heo, đi xe ôm…

Sự “cùng sào” rõ ràng là mang nghĩa bần cùng. Chỉ vì yêu nghề mà người ta mới dấn thân vào sự bần cùng.

Chỉ khi nhà nhà vào đại học, người người vào đại học, câu “Chuột chạy cùng sào mới vào sư phạm” mới chuyển nghĩa là kẻ học dốt, không thể thi vào ngành nào mới thi vào sư phạm. Đó là lý do ngành sư phạm ngày một xuống cấp tệ hại. Thi tốt nghiệp đại trà mỗi môn dưới 3 điểm cũng có thể làm thầy dạy thiên hạ.

Nghĩa thứ hai cũng do nghĩa thứ nhất mà ra. Đã là cái nghề bần cùng thì đến lúc chỉ có kẻ dốt mới lựa chọn cho tương lai của mình. Và ngành sư phạm đang ở bờ vực bần cùng đến mức vơ vét tất cả, kể cả thành phần cặn bã, để làm vốn sinh nhai.

Ông Nhạ hoảng hốt đối phó dư luận bằng cách: Năm nay tuyển vào sư phạm phải loại giỏi trở lên! Lại còn đòi thu học phí nữa…

Thưa ông, tôi dự báo là nếu thực hiện điều ông nói, năm tới đến loài chuột đói cũng sẽ chẳng còn con nào chui vào sư phạm đâu ạ! Có nghĩa là ngành sư phạm không thể tuyển sinh được nữa!

Nếu có chuột chạy cùng sào, chúng sẽ chạy vào các ngành… tuyển làm quan thôi ạ! Ngành Quản lý giáo dục hay Công tác xã hội… chẳng hạn.

Cái gốc là tiền lương và công việc làm. Các ông đảm bảo tiền lương và công việc cho ngành giáo dục thì thân phận “chuột chạy cùng sào” ở cả hai nghĩa “bần cùng” và “dốt” sẽ chấm dứt. Không tin thì hỏi bọn Việt Nam Cộng hòa trước đây chứ không cần hỏi các nước tư bản hiện đại.