Monthly Archives: Tháng Sáu 2014

Di sản Bakhtin

Chuẩn

T. Todorov (1939)

Tz. Todorov (1939)

Chu Mộng Long – Không ai nghi ngờ tầm vóc tư tưởng của Bakhtin đối với thế giới đương đại, trừ những người không thể hiểu Bakhtin do đầu óc lú lẫn bởi những thứ giáo điều đang thống trị. Gasparov không phải không hiểu Bakhtin, thậm chí còn hiểu rất sâu sắc, nhưng do định kiến bởi cái nhìn phi chính trị, phi triết học, coi nghiên cứu văn học như là bản thân văn học, cho nên đã ném một góc nhìn nghiêng về Bakhtin, coi di sản Bakhtin thành bản minh họa cho ý thức chủ quan của Bakhtin chứ không phải là những tri thức văn học khách quan. Read the rest of this entry

Lịch sử văn học như là sự sáng tác và nghiên cứu

Chuẩn

GS. La Khắc Hòa (Lã Nguyên)

GS. La Khắc Hòa (Lã Nguyên)

Chu Mộng Long – Câu chuyện “lột mặt nạ” Bakhtin xét đến cùng không có gì mới. Chuyện này ở Nga và phương Tây đã từng diễn ra như nó phải diễn ra trong sinh hoạt học thuật ở thế giới dân chủ. Có điều, đọc kĩ bài viết của 2 chuyên gia về Bakhtin, GS Trần Đình Sử và GS. La Khắc Hòa (Lã Nguyên), đối chiếu với bài tổng thuật của anh Ngô Tự Lập, dễ nhận thấy các thông tin mà 2 tác giả Thụy Sĩ đặt ra chỉ là xào nấu lại chuyện cũ, biến một nghi án gọi là “lừa đảo”, “đạo văn” của một học giả lớn thành một món ăn mới “giật gân” cho những ai thiếu thông tin. Read the rest of this entry

Đọc sách “Lột mặt nạ Bakhtin – câu chuyện về một kẻ lừa dối, một chuyện bịp bợm và một cơn mê sảng tập thể”

Chuẩn

Mikhail Bakhtin

Mikhail Bakhtin

Chu Mộng Long – Một cuốn sách với tiêu đề khá “giật gân” và một bài tổng thuật “có định hướng” về một cuốn sách cũng gây “sốc” cho nhiều người. Ở đất nước mà người ta chưa từ giã được thói quen tôn thờ thần tượng, thì việc giải huyền, giải thiêng rất dễ động chạm đến các tín đồ.

Với tôi, Bakhtin là một tên tuổi lớn, tầm vóc tư tưởng Bakhtin ảnh hưởng toàn cầu và mang lại cho tôi nhiều cảm hứng trong nghiên cứu, phê bình. Nhưng cũng xin nói thẳng, tôi không hoàn toàn thần tượng hóa Bakhtin, vì dù lớn lao đến cỡ nào, lý thuyết của ông cũng như mọi lý thuyết, không phải bao giờ cũng tuyệt đối đúng, đến lúc người ta biết đề kháng và có quyền phản biện để chống sự nô dịch. Read the rest of this entry

Mấy suy nghĩ về việc nghiên cứu M. Bakhtin

Chuẩn

Mikhail Mikhailovich Bakhtin

Mikhail Mikhailovich Bakhtin

Chu Mộng Long – Lý thuyết của M.Bakhtin ảnh hưởng toàn cầu, tỏa sáng hầu khắp các lĩnh vực của khoa học nhân văn. Ngay cả các triết gia giải cấu trúc lừng danh cũng phải biết ơn Bakhtin. Cái gọi là tư tưởng đa nguyên của chủ nghĩa hậu hiện đại cũng không thoát ra ngoài nền móng lý thuyết đối thoại của Bakhtin. “Mặt nạ” Bakhtin dù mang hộ cho ai đi nữa (Voloshinov hay Medvedev) thì vẫn cứ là lý thuyết Bakhtin. Dưới góc nhìn đó, phủ nhận di sản M.Bakhtin mới là kẻ nhăng nhít…
Read the rest of this entry

Không cần đổi mới căn bản và toàn diện nữa!?

Chuẩn

Thú trưởng Nguyễn Vinh Hiển, ảnh Vietnamnet

Thứ trưởng Nguyễn Vinh Hiển vui như Tết, ảnh Vietnamnet

Chu Mộng Long – Tôi nhiệt tình ủng hộ chủ trương đổi mới giáo dục căn bản và toàn diện của TW đảng và Bộ giáo dục và đào tạo, nhưng với niềm tin của lãnh đạo Bộ về kết quả kì thi tốt nghiệp THPT vừa rồi, tôi đề nghị không cần phải đổi mới gì nữa cho tốn kém. Read the rest of this entry

Khúc ngoặt ngôn ngữ của lí thuyết trò chơi hậu hiện đại

Chuẩn

Ludwig Josef Johann Wittgenstein (1889-1951)

Ludwig Josef Johann Wittgenstein
(1889-1951)

Chu Mộng Long – Một bài viết tóm lược lý thuyết trò chơi ngôn ngữ, từ L.Wittgenstein đến J.Lyotard. Với Wittgenstein, “Các trò chơi ngôn ngữ không có những quy tắc trong bản thân chúng, mà được cấu tạo nên từ sự thỏa thuận mặc nhiên hay minh nhiên giữa những người tham gia cuộc chơi”. Sự thỏa thuận này tất yếu đi đến các hệ thống toàn trị mà các phát ngôn hầu như bị rơi vào lực hút của các đại tự sự. Với Lyotard, đặc trưng của hoàn cảnh hậu hiện đại “không phải là sự lên ngôi của các tiểu tự sự thay thế cho các đại tự sự thống trị”, tức thay thế hệ thống toàn trị này thành hệ thống toàn trị khác, mà đúng hơn, nó là “hoàn cảnh cho phép các tiểu tự sự trở thành các chiến lược chính trị khả thi”. Có nghĩa là, các phát ngôn khác nhau, dù là bên lề, vỉa hè, sẽ tác động trực tiếp vào các trung tâm thống trị để kiến tạo các tương quan bình đẳng về quyền lực.

Trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc. Read the rest of this entry